Hàng không · An ninh và công nghệ
Thị trường hàng không tiếp tục tăng trưởng. Mạng bay và hệ sinh thái dịch vụ cũng mở rộng. Bộ Xây dựng đề xuất hoàn thiện pháp luật và nâng năng lực giám sát. Đề xuất còn bao gồm đầu tư công nghệ phát hiện, xử lý UAV tại sân bay.
Thị trường phục hồi, mạng bay tiếp tục mở rộng
Sau khi dịch Covid-19 được kiểm soát, hàng không Việt Nam phục hồi và duy trì tăng trưởng. Hoạt động này đóng góp cho kinh tế, du lịch, thương mại, đầu tư và kết nối quốc tế.
Năm 2025, thị trường vận chuyển 83,5 triệu lượt khách và 1,5 triệu tấn hàng hóa. Hai chỉ số tăng lần lượt 10,7% và 18,5% so với năm trước.
Đà tăng tiếp tục trong năm 2026. Trong 9 tháng, thị trường phục vụ hơn 69 triệu lượt khách và hơn 1,2 triệu tấn hàng hóa. Mức tăng tương ứng là hơn 10% và hơn 13% so với cùng kỳ.
Động lực tăng trưởng và áp lực mới
Nhu cầu đi lại, du lịch quốc tế, giao thương và logistics đang thúc đẩy thị trường. Vận tải hàng hóa quốc tế tăng tích cực, gắn với nhu cầu logistics và thương mại điện tử.
Hiện có 6 hãng hàng không khai thác vận tải thương mại thường lệ. Các hãng tăng quy mô bằng cách mua, thuê tàu bay và phát triển mạng đường bay.
Mạng nội địa kết nối Hà Nội, TP.HCM với 20 cảng hàng không. Mạng quốc tế đã mở đến hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Hãng nước ngoài cũng tăng khai thác tại Việt Nam, mở rộng lựa chọn cho hành khách và thúc đẩy cạnh tranh. Việc ký kết các hiệp định hàng không giữa các quốc gia tiếp tục hỗ trợ hoạt động quốc tế.
Hệ sinh thái hàng không cũng ngày càng đa dạng. Các lĩnh vực gồm khai thác cảng, quản lý bay và phục vụ mặt đất. Ngoài ra còn có bảo dưỡng, cung cấp nhiên liệu, suất ăn, logistics và vận chuyển hàng hóa.
Thêm dư địa phát triển
Quy mô nền kinh tế và nhu cầu du lịch được dự báo tiếp tục thúc đẩy thị trường. Hội nhập quốc tế và logistics cũng góp phần tạo đà tăng trưởng. Mạng bay đường dài có thể mở rộng tới Ấn Độ, Trung Á và các thị trường tiềm năng khác.
Nâng năng lực cung ứng
Đội tàu bay dự kiến tăng và được cơ cấu theo hướng tiết kiệm nhiên liệu. Long Thành, Gia Bình và các dự án mở rộng sân bay hiện hữu được kỳ vọng tạo thêm năng lực khai thác.
Mạng nội địa sẽ tiếp tục điều chỉnh theo nhu cầu thực tế, năng lực khai thác và hiệu quả kinh doanh. Đội tàu bay dự kiến tăng, đồng thời được cơ cấu theo hướng tiết kiệm nhiên liệu và nâng hiệu suất.
Các hãng hàng không mới có thể bổ sung năng lực cung ứng. Việc gia nhập và mở rộng hoạt động cũng được kỳ vọng thúc đẩy cạnh tranh.
Tuy nhiên, thị trường còn đối mặt biến động giá nhiên liệu, thiếu nhân lực và thiết bị kỹ thuật. Rủi ro khác gồm xung đột quân sự, gián đoạn chuỗi cung ứng, thiên tai và dịch bệnh.
Theo Bộ Xây dựng, tăng trưởng cần gắn với năng lực hạ tầng. Công tác an ninh, an toàn hàng không cũng cần được bảo đảm. Doanh nghiệp cần duy trì nền tảng tài chính bền vững.
Hoàn thiện pháp luật và cơ chế phối hợp
Bộ Xây dựng đề xuất rà soát hệ thống văn bản về an ninh hàng không. Quy định cần thống nhất giữa pháp luật hàng không, an ninh trật tự và các lĩnh vực liên quan.
Quy định cũng cần cập nhật theo tiêu chuẩn, khuyến cáo của ICAO và thực tiễn khai thác. Quy định cần phân định rõ trách nhiệm. Các bên gồm cơ quan quản lý, lực lượng an ninh, cảng hàng không, hãng bay và doanh nghiệp dịch vụ.
Cơ chế phối hợp cần nêu rõ cách phát hiện, báo cáo và xử lý sự cố. Nội dung này gồm cả hành vi can thiệp bất hợp pháp và nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh chuyến bay.
Kiểm soát theo rủi ro
Rà soát hành khách, hành lý, hàng hóa, bưu gửi, suất ăn, nhiên liệu, vật tư và nhân viên hàng không.
Giữ luồng khai thác thông suốt
Ứng dụng công nghệ và phân loại rủi ro để kiểm soát chặt mà không gây ùn tắc hoặc gián đoạn.
Bảo vệ dữ liệu và hệ thống
Tăng cường an ninh mạng cho đặt chỗ, làm thủ tục, điều hành khai thác và trao đổi dữ liệu.
Quy định về khắc phục, ứng phó và báo cáo sự cố cũng cần được hoàn thiện. Bộ Xây dựng cũng khuyến khích đầu tư thiết bị hiện đại. Công nghệ có thể thay con người ở những khâu phù hợp, qua đó giảm dần nhu cầu nhân lực.
Đề xuất lá chắn công nghệ phát hiện UAV
Trọng tâm là xây dựng lộ trình đầu tư hệ thống chuyên dụng tại cảng hàng không, sân bay. Hệ thống sẽ phát hiện, giám sát và xử lý UAV. Thiết bị chuyên dụng cần có khả năng phát hiện, nhận dạng, cảnh báo sớm và theo dõi phương tiện.
Việc trang bị cần dựa trên đánh giá nguy cơ, đặc điểm khai thác và mức ảnh hưởng đến an toàn bay. Sân bay có mật độ hoạt động cao hoặc từng xảy ra sự cố gây gián đoạn được đề xuất ưu tiên.
Quản lý UAV và xác định trách nhiệm vi phạm
Bên cạnh đầu tư thiết bị, Bộ Xây dựng đề xuất hoàn thiện chế tài về an ninh hàng không. Cơ quan này cũng kiến nghị bổ sung quy định quản lý UAV và các phương tiện bay khác. Trọng tâm là kiểm soát UAV tại khu vực cấm bay và hạn chế bay ở sân bay. Quy định cũng cần bao quát vùng lân cận có nguy cơ ảnh hưởng đến hàng không dân dụng.
Quy định cần làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện. Đồng thời, cần có cơ chế cung cấp, xác minh thông tin để xác định người vi phạm.
Quy định cần nêu rõ thẩm quyền và trình tự xử lý vi phạm. Cần xác định điều kiện áp dụng biện pháp ngăn chặn hoặc chế áp. Cơ chế phối hợp giữa các lực lượng cũng cần được làm rõ.
Theo Bộ Xây dựng, khung pháp lý cần đủ thống nhất để xử lý vi phạm kịp thời, hiệu quả. Quy định cũng cần phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.
Nguồn: Báo Xây dựng · Biên tập từ bài viết của Biển Ngọc.
Theo dõi tin mới về hàng không, an ninh sân bay và du lịch.
Khám phá IFLYTin tức liên quan
Hé lộ định hướng phát triển sân bay Nà Sản sau nhiều năm dừng khai thác
Đọc tin
Đồng Nai hoàn tất kế hoạch phối hợp vận hành sân bay Long Thành trước 15/11
Đọc chi tiết
Định hình lộ trình khai thác sân bay Gia Bình, mục tiêu đón 50 triệu khách
Đọc chi tiết
Dông lớn bất ngờ tại Tân Sơn Nhất, hàng loạt chuyến bay phải chờ trên không
Đọc chi tiết