Đề xuất bổ sung phương tiện bay không người lái vào lực lượng cứu nạn hàng không

Quy chế mới kế thừa những quy định còn phù hợp. Dự thảo đồng thời sửa cơ chế phối hợp để đáp ứng thực tiễn và cập nhật pháp luật về hàng không dân dụng, phòng thủ dân sự.

Nội dung cũng được rà soát theo cơ cấu tổ chức sau sắp xếp. Ngoài phối hợp liên ngành, dự thảo mở rộng phối hợp dân sự – quân sự và quốc tế. Quy chế bổ sung nội dung huấn luyện, diễn tập và bảo đảm hoạt động cứu nạn.

Phạm vi cứu nạn được điều chỉnh

Dự thảo chuyển phạm vi từ “tàu bay dân dụng” sang tàu bay thực hiện hoạt động hàng không dân dụng. Vùng áp dụng là vùng tìm kiếm, cứu nạn hàng không do Việt Nam đảm nhiệm.

Quy định hiện hành dùng vùng thông báo bay do Việt Nam quản lý. Cách xác định mới nhằm phù hợp với Nghị định số 222/2026/NĐ-CP.

Dự thảo cũng làm rõ mối liên hệ với quy chế cứu nạn trên biển, khẩn nguy sân bay, an ninh hàng không và điều tra tai nạn.

Thống nhất chỉ huy, ưu tiên cứu người

Các nguyên tắc chính gồm chỉ huy thống nhất, phối hợp kịp thời và ưu tiên cứu người. Hoạt động tìm kiếm, cứu nạn đặt dưới sự chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia.

Mỗi tình huống chỉ có một cơ quan chủ trì tại một thời điểm. Việc chuyển giao phải được xác nhận để hoạt động không bị gián đoạn.

Cơ chế phối hợp không làm thay đổi thẩm quyền quản lý nhà nước, cấp phép bay hoặc chỉ huy lực lượng của các cơ quan liên quan.

Hành động ban đầu để cứu người không phải chờ hoàn tất thủ tục. Người bị nạn được trợ giúp không phân biệt quốc tịch.

Thông tin cứu nạn cần được cung cấp thống nhất, phù hợp với điều ước quốc tế và tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO).

Dự thảo chia địa bàn phối hợp thành bốn khu vực để hạn chế chồng chéo khi xảy ra sự cố:

Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không chủ trì tìm kiếm và xác định vị trí tàu bay. Trên biển, Trung tâm xác định khu vực ưu tiên theo Nghị định số 222/2026/NĐ-CP.

Hoạt động tìm kiếm, cứu người trên biển không phải chờ xác định chính xác vị trí tàu bay. Dự thảo cũng quy định trình tự và thời điểm chuyển giao trách nhiệm.

Quy trình bao quát tình huống chưa rõ cơ quan chủ trì. Quy định cũng đề cập tàu bay gặp nạn ở ranh giới hai tỉnh hoặc gần vùng tìm kiếm, cứu nạn của quốc gia lân cận.

Tại hiện trường, dự thảo làm rõ vai trò của người chỉ huy đơn vị đến đầu tiên và người điều phối nhiệm vụ. Trên đất liền, trách nhiệm của Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự cấp tỉnh và Chủ tịch UBND cấp xã được cụ thể hóa.

Dự thảo cập nhật các trạm báo động và đầu mối tiếp nhận thông tin:

• Tổng đài 112
• Đài thông tin duyên hải
• Đồn biên phòng
• UBND cấp xã
• Các đầu mối liên quan

Công cụ hỗ trợ gồm hệ thống theo dõi tàu bay toàn cầu và kho dữ liệu vị trí tàu bay lâm nguy theo tiêu chuẩn ICAO.

Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không sẽ thông báo tới từng cơ quan liên quan. Trung tâm cũng thiết lập trao đổi hai chiều với Trung tâm Phối hợp tìm kiếm, cứu nạn hàng hải Việt Nam.

Về phương án tìm kiếm và kế hoạch bay cứu nạn, dự thảo thay đổi quy trình phê duyệt. Thay vì trình Cục Hàng không Việt Nam để báo cáo Ủy ban Quốc gia thông qua, cơ quan chủ trì sẽ quyết định trong phạm vi thẩm quyền.

Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng không tổ chức nghiệp vụ hàng không và thực hiện chế độ báo cáo.

Phương án cần đánh giá nguy cơ với lực lượng ứng cứu. Dự thảo cũng bổ sung tiêu chí điều chỉnh khu vực tìm kiếm, chế độ báo cáo và bàn giao ca.

Kế hoạch bay tìm kiếm, cứu nạn không thay thế phép bay. Thông tin khí tượng, thủy văn cũng được bổ sung để phục vụ hoạt động ứng cứu.

Thẩm quyền huy động tàu bay, phương tiện được cập nhật theo Luật Phòng thủ dân sự. Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia điều phối khi tình huống vượt khả năng của cơ quan chủ trì.

Người chỉ huy tàu bay hoặc phương tiện có quyết định cuối cùng về an toàn của phương tiện mình phụ trách. Dự thảo đồng thời quy định việc hoàn trả, bồi thường tài sản được huy động.

Cơ chế xác định nguồn kinh phí được hoàn thiện để tránh trùng lặp khi nhiều cơ quan cùng xử lý một tình huống.

Tiếp nhận lực lượng cứu nạn nước ngoài

Dự thảo cập nhật thẩm quyền cấp phép bay cho lực lượng, phương tiện nước ngoài tham gia cứu nạn tại Việt Nam. Quy trình tiếp nhận, xác nhận và chuyển đề nghị hỗ trợ từ trung tâm cứu nạn nước ngoài cũng được làm rõ.

Các thủ tục ưu tiên về biên phòng, xuất nhập cảnh, hải quan và kiểm dịch được bổ sung. Thông tin cần thiết có thể được công bố trong tập Thông báo tin tức hàng không.

Điều chỉnh trách nhiệm theo cơ cấu mới

Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia thay Ủy ban Quốc gia. Bộ Quốc phòng là cơ quan thường trực; Bộ Xây dựng thay Bộ Giao thông vận tải.

Nhìn chung, dự thảo hoàn thiện phối hợp từ khâu nhận báo động, xác định cơ quan chủ trì và huy động phương tiện. Quy chế cũng bao quát cứu nạn tại hiện trường và phối hợp quốc tế.