Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 cùng Nghị định 222/2026 và Thông tư 47/2026 đang hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động tìm kiếm, cứu nạn hàng không. Điểm cốt lõi là làm rõ ai xác định khu vực tìm kiếm, ai chỉ huy tại hiện trường và cơ sở SAR phải duy trì năng lực ra sao.
Thay thế Thông tư 19/2017 và bổ sung nhiều yêu cầu cụ thể về tổ chức, con người, thiết bị và quy trình SAR.
Tìm kiếm, cứu nạn là một dây chuyền liên tục
Luật mới xác định tìm kiếm, cứu nạn hàng không là một trong 5 dịch vụ cấu thành dịch vụ bảo đảm hoạt động bay. Công việc không chỉ bắt đầu sau tai nạn mà được duy trì từ lúc tiếp nhận báo động đến khi hiệp đồng lực lượng tại hiện trường.
Thu nhận tín hiệu và thông tin ban đầu về tình huống.
Kết hợp thông tin bay, khí tượng, giám sát và vệ tinh.
Xác định khu vực ưu tiên và vị trí tàu bay gặp nạn.
Chuyển giao, phối hợp lực lượng và chỉ huy tại hiện trường.
Ai chịu trách nhiệm ở từng tình huống?
Tàu bay lâm nguy trên biển
Cơ sở cung cấp dịch vụ SAR hàng không có trách nhiệm xác định khu vực ưu tiên tìm kiếm. Cơ quan chủ trì cứu nạn trên biển được xác định theo quy định của Thủ tướng.
Tai nạn trên đất liền
Cơ sở SAR hàng không chủ trì xác định khu vực ưu tiên và phối hợp Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp tỉnh xác định vị trí. Khi đã xác định vị trí, Ban Chỉ huy cấp tỉnh chủ trì cứu nạn.
Vai trò của VATM
Giữ đầu mối chuyên môn về thông tin, khoanh vùng tìm kiếm và hiệp đồng hàng không; không thay thế thẩm quyền chỉ huy, huy động lực lượng tại hiện trường.
Rõ thời điểm chuyển trách nhiệm
Các kế hoạch và quy chế hiệp đồng phải xác định cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và thời điểm chuyển giao trong từng tình huống.
Cơ sở SAR phải sẵn sàng như thế nào?
Duy trì trực hiệp đồng hằng ngày, liên tục trong mọi điều kiện thời tiết và cả khi mất điện.
Bảo đảm thiết bị, nguồn điện dự phòng, tài liệu khai thác và hệ thống quản lý chất lượng.
Nhân viên được đào tạo phù hợp, có năng lực phối hợp và sử dụng tiếng Anh trong liên lạc vô tuyến thoại.
Dữ liệu và năng lực được chuẩn hóa
- Tiếp nhận, truyền phát báo động cấp cứu qua hệ thống vệ tinh COSPAS-SARSAT.
- Đăng ký, duy trì kết nối và khai thác kho dữ liệu vị trí tàu bay gặp nạn của ICAO.
- Thiết lập và duy trì thư viện tìm kiếm, cứu nạn hàng không.
- Kết hợp dữ liệu giám sát bay, kế hoạch bay, khí tượng, báo động vệ tinh và dữ liệu quốc tế để thu hẹp vùng tìm kiếm.
- Đào tạo, huấn luyện và đánh giá nhân viên theo phương pháp dựa trên năng lực; chỉ bố trí làm việc độc lập khi đủ điều kiện.
Khi nào có thể xem xét dừng tìm kiếm?
Thông tư 47 yêu cầu mọi đề xuất tạm dừng hoặc chấm dứt tìm kiếm phải dựa trên hồ sơ đánh giá đầy đủ, có thể kiểm tra và truy xuất, thay vì chỉ căn cứ vào thời gian đã trôi qua.
Thời gian, thời tiết, môi trường và khả năng nạn nhân còn sống.
Mức độ đầy đủ của các khu vực được phân công tìm kiếm.
Kết quả xác minh các vị trí, tín hiệu và thông tin liên quan.
Mức độ triển khai, đối chiếu và đánh giá toàn bộ dữ liệu.
Khung pháp lý mới đặt hoạt động SAR trong mối liên kết chặt hơn với hệ thống phòng thủ dân sự và bảo đảm hoạt động bay quốc gia. Khi trách nhiệm, dữ liệu, nhân lực và quy trình chuyển trạng thái được chuẩn hóa, các lực lượng có thêm cơ sở để phản ứng kịp thời, liên tục, với mục tiêu cao nhất là bảo vệ tính mạng con người và an toàn tàu bay.
Cập nhật kiến thức an toàn hàng không
Theo dõi các quy định, quy trình và thay đổi mới trong ngành hàng không cùng IFLY.
Xem thêm tin hàng không