An toàn hàng không
Thông tư số 18/2026/TT-BXD đặt ra yêu cầu mới trong quản lý an toàn hàng không: chuyển trọng tâm từ xử lý hậu quả sang phát hiện sớm mối nguy, phân tích dữ liệu và chủ động kiểm soát rủi ro trước khi phát triển thành sự cố nghiêm trọng.
Đánh giá an toàn chủ yếu dựa trên số lượng tai nạn, sự cố hoặc vụ việc đã được ghi nhận.
Theo dõi dữ liệu, phát hiện xu hướng và triển khai biện pháp kiểm soát trước khi nguy cơ trở nên nghiêm trọng.
An toàn phải được quản lý như một hệ thống
Theo đại diện Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Thông tư 18 tác động trực tiếp đến các tổ chức, doanh nghiệp tham gia chuỗi hoạt động hàng không dân dụng, trong đó có những đơn vị cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay.
Một điểm nhấn quan trọng là tiếp tục yêu cầu xây dựng, duy trì và không ngừng cải tiến Hệ thống quản lý an toàn hàng không (SMS). Hệ thống phải được tổ chức thống nhất, có sự cam kết của người đứng đầu, bộ máy chuyên trách và quy trình quản trị rủi ro rõ ràng.
Bốn trụ cột trong quản lý an toàn
Trách nhiệm an toàn cần được xác định rõ ở từng cấp quản lý và từng đơn vị.
Tài liệu, cơ chế vận hành và lực lượng chuyên trách phải phản ánh đúng thực tế hoạt động.
Mối nguy được phát hiện, đánh giá và kiểm soát trước khi phát triển thành sự cố.
Kết quả theo dõi, báo cáo và khắc phục được sử dụng để điều chỉnh hệ thống thường xuyên.
Chu trình quản lý rủi ro chủ động
Hơn 14 năm vận hành SMS theo tiêu chuẩn ICAO
VATM đã xây dựng hệ thống chỉ số an toàn tương đối hoàn chỉnh. Để đáp ứng Thông tư 18, doanh nghiệp sẽ tiếp tục sửa đổi bộ chỉ số, thử nghiệm, thu thập dữ liệu nền và điều chỉnh phương pháp theo dõi.
Đánh giá an toàn dựa trên hiệu suất thực tế
Việc áp dụng chỉ số thực hiện an toàn (SPI) và chỉ tiêu thực hiện an toàn (SPT) đánh dấu bước chuyển từ đánh giá chủ yếu dựa trên số lượng vụ việc sang theo dõi hiệu suất an toàn trong thực tế.
Không chỉ đếm số sự cố
Theo dõi diễn biến của từng loại sự kiện thay vì chỉ ghi nhận tổng số vụ việc.
Xác định khi nào một chỉ số tiến gần hoặc vượt ngưỡng cần can thiệp.
Đánh giá biện pháp đã triển khai có hiệu quả hay xuất hiện nguy cơ mới.
VATM sẽ rà soát toàn bộ hệ thống hiện hành
Các tài liệu, quy trình và cơ chế vận hành cần được cập nhật để phản ánh đúng thực tiễn tại những cơ sở cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay, đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cấp quản lý và đơn vị.
Ứng phó khẩn nguy phải được kiểm nghiệm thực tế
Thông tư 18 xác định ứng phó khẩn nguy là bộ phận bắt buộc của Hệ thống quản lý an toàn. Kế hoạch không thể chỉ dừng ở văn bản mà cần được diễn tập, đánh giá và cập nhật thường xuyên.
Các yêu cầu cần triển khai
Cập nhật phương án ứng phó phù hợp với điều kiện hoạt động thực tế.
Bảo đảm thông tin được kết nối nhanh giữa các lực lượng liên quan.
Làm rõ vai trò của cơ quan quản lý, sân bay, hãng bay và lực lượng cứu nạn.
Đánh giá kết quả sau diễn tập và theo dõi việc xử lý các điểm chưa phù hợp.
Mỗi người lao động là một mắt xích an toàn
Truyền thông an toàn cũng là một yêu cầu quan trọng. Thông tin về mối nguy, bài học kinh nghiệm và thay đổi trong quy trình nghiệp vụ cần được phổ biến kịp thời đến lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.
Quản lý an toàn là nhiệm vụ có tính hệ thống, không chỉ thuộc trách nhiệm của cơ quan chuyên trách. Mỗi đơn vị và mỗi người lao động đều tham gia vào Hệ thống quản lý an toàn.
Theo VATM, tuân thủ đầy đủ các yêu cầu mới sẽ giúp nâng cao năng lực nhận diện và kiểm soát rủi ro, cải thiện chất lượng dữ liệu, thúc đẩy văn hóa báo cáo, tăng hiệu quả xử lý khuyến cáo và củng cố trách nhiệm của người đứng đầu.
Hỏi đáp nhanh
Thông tư 18/2026/TT-BXD thay đổi tư duy quản lý an toàn như thế nào?
Trọng tâm chuyển từ xử lý hậu quả sau sự cố sang phát hiện sớm nguy cơ, phân tích dữ liệu và chủ động kiểm soát rủi ro.
SMS là gì?
SMS là Hệ thống quản lý an toàn hàng không, bao gồm tổ chức, trách nhiệm, quy trình nhận diện mối nguy, đánh giá và kiểm soát rủi ro.
SPI và SPT được dùng để làm gì?
SPI và SPT giúp theo dõi hiệu suất an toàn thực tế thông qua xu hướng sự kiện, ngưỡng cảnh báo, mức độ đạt chỉ tiêu và hiệu quả khắc phục.
Ứng phó khẩn nguy có phải là nội dung bắt buộc không?
Có. Kế hoạch ứng phó phải được cập nhật, diễn tập định kỳ, đánh giá kết quả và theo dõi việc khắc phục tồn tại.
Nguồn tham khảo: Báo Xây dựng. Nội dung được IFLY biên tập theo hướng ngắn gọn, dễ theo dõi.
Cập nhật tin an toàn hàng không cùng IFLY
Theo dõi những chính sách, quy định và thay đổi quan trọng của ngành hàng không để chủ động hơn trong mỗi hành trình.