Lưu lượng hàng không tăng nhanh cùng diễn biến thời tiết cực đoan đang tạo áp lực lớn lên hệ thống điều hành bay. Đổi mới quản lý luồng không lưu được xem là giải pháp quan trọng để duy trì an toàn và khai thác hiệu quả vùng trời.
ATFM là gì?
Quản lý luồng không lưu là hoạt động cân bằng nhu cầu khai thác với năng lực tiếp nhận của sân bay và vùng trời, giúp các chuyến bay vận hành an toàn, điều hòa và hiệu quả.
Điều tiết chuyến bay ngay từ mặt đất
Việt Nam đang vận hành ATFM theo mô hình đa điểm nút chung của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Cốt lõi của hệ thống là cơ chế phối hợp ra quyết định giữa hãng hàng không, sân bay, cơ quan khí tượng và các cơ sở điều hành bay.
Dự báo nhu cầu
Tổng hợp kế hoạch bay, năng lực sân bay, vùng trời và điều kiện khí tượng.
Phối hợp quyết định
Các bên cùng chia sẻ dữ liệu và thống nhất giải pháp điều tiết phù hợp.
Phân bổ CTOT
Xác định giờ cất cánh tính toán, hạn chế ùn tắc và tình trạng tàu bay chờ trên không.
Áp lực từ tăng trưởng và thời tiết cực đoan
Sản lượng điều hành tăng 7%, trong khi nhu cầu vận chuyển tiếp tục đi lên trong nửa đầu năm 2026.
Trước sức ép này, hệ thống ATFM đã mở rộng phạm vi điều tiết, chủ động ứng phó các giai đoạn cao điểm và thời tiết bất lợi, phối hợp điều hành trong sự kiện lớn và tăng hiệu quả cơ chế phối hợp ra quyết định.
Hai điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ
Hệ thống ATFM chưa tích hợp hoàn chỉnh với mô hình phối hợp ra quyết định tại cảng hàng không A-CDM.
Việc thực hiện giờ cất cánh tính toán tại một số đơn vị chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Lộ trình VID-ATFM giai đoạn 2026–2030
VATM đang triển khai đề án phát triển quản lý luồng không lưu theo mô hình tích hợp, phân tán nhằm nâng năng lực dự báo, điều tiết và phối hợp toàn mạng lưới.
Trung tâm điều hành tập trung
Tích hợp dữ liệu trên toàn mạng lưới và hỗ trợ ra quyết định điều hành thống nhất.
Phân cấp điều hành chiến thuật
Bổ sung vai trò cho các vị trí quản lý luồng tại trung tâm kiểm soát đường dài và cơ sở tiếp cận – tại sân.
Ma trận năng lực khai thác
Đánh giá theo điều kiện thực tế như trang thiết bị và khí tượng để dự báo sớm nguy cơ suy giảm năng lực.
Kích hoạt điều tiết kịp thời
Chủ động triển khai biện pháp phù hợp trước khi hình thành ùn tắc hoặc quá tải.
Ba trụ cột nâng năng lực điều hành
Dữ liệu kết nối
Tích hợp A-CDM, chia sẻ dữ liệu khí tượng và tăng kết nối với các hãng hàng không.
Công nghệ hiện đại
Nâng cấp cổng ATFM, áp dụng tiêu chuẩn trao đổi dữ liệu tiên tiến và phân tích Big Data.
Nhân lực chuyên sâu
Đào tạo theo năng lực và bổ sung vị trí quản lý luồng trực tiếp tại các cơ sở điều hành.
Việc đổi mới quản lý luồng không lưu không chỉ nhằm giảm ùn tắc mà còn giúp tiết kiệm chi phí khai thác, tăng khả năng phối hợp và củng cố vị thế của Việt Nam trong mạng lưới bảo đảm hoạt động bay khu vực.
Theo dõi tin hàng không mới nhất
Cập nhật hạ tầng, điều hành bay và những thông tin hữu ích cho hành trình trên IFLY.
Xem tin hàng khôngNguồn tham khảo: Báo Xây dựng và thông tin từ Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam. Nội dung được biên tập lại theo hướng ngắn gọn, dễ đọc.